جیکر نشئی نُۄں کھلنائِک دی تھاں پِیڑت سمجھکے دُیا اتے دوائی دے سُمیل نال اُسدی سہی اگوائی کِیتی جاوے تاں سارتھِک نتِیجے ذرُۄر ہی ساہمݨے آئُݨگے۔ اِلاج دے درمِیان جدۄں نشئی مرِیذ نُۄں چںگّے-ماڑے دی پہِچاݨ دا اہِساس ہۄ جاوے٬ ڈھِیٹھتا دی تھاں سوَیمان جاگ پوے٬ مرن دی تھاں ذِںدّگی جِئۄُݨ دا چاء پَیدا ہۄ جاوے٬ کِسے اُچیری شکتی وِچّ وِشواس پَیدا ہۄ جاوے اتے تِڑکے رِشتِیاں پْرتی مۄہ اتے ستِکار جاگ پوے تاں کُراہے پئے نشئی لئی اِہ شُبھ شگن ہن۔ اجِہی ستھِتی وِچّ اُہ آپݨی ذِںدّگی وِچّ ہی سُۄہے رںگّ نہِیں بِکھیردا سگۄں بیوسّ ماپِیاں٬ کُرلائُںدی پتنی اتے ماسُۄم بچِّیاں دی گُمّ ہۄئی کھُشی نُۄں وی مۄڑ لِیائُںدا ہَے۔اِںج ہی اِکّ اپھسر پِتا نیں کھُۄن دے اتھّرُۄ کیردِیاں آپݨے اِکلَۄتے نشئی پُتّ دا ذِکر کردِیاں دسِّیا٬ “پُتّ دِییاں گھٹِییا ہرکتاں کارن ہالات ککھّۄں ہَۄلے اتے پاݨِیئۄں پتلے ہۄ گئے ہن۔ اُہدی پتنی اُہدِییاں گھٹِییا ہرکتاں تۄں دُکھی ہۄ کے پیکِیں جا چُکّی ہَے اتے اُسنے واپس ناں آئُݨ دا پھَیسلا کر لِیا ہَے۔ پںجّ-چھے وار مَینُۄں اِہدے کارن تھاݨے دا مُۄںہ وی ویکھݨا پِیا ہَے۔ سِوِیاں دے راہ پئے میرے پُتّ نُۄں جے ٹھِیک راہ ’تے لَے آوۄں٬ پلِیذ … …۔” وہِںدّے اتھّرُۄیاں کارن اُہ گلّ پُۄری نہِیں کر سکِیا۔
لڑکے نال کَۄںسلِںگّ کردِیاں اِہ گلّ ساہمݨے آئی کِہ اُہ پڑھائی وِچّ کافی ہُشِیار سی پر کالج وِچّ سںگِّییاں ساتھِییاں نال رلکے چِٹّے دی دلدل وِچّ دھسکے تھِڑک گِیا سی۔ لڑکے اںدّر آپݨے پِتا دے اپھسر ہۄݨ کارن ہئُمَیں ذرُۄر سی٬ پر اُس نُۄں گلّ کرن دی جاچ سی۔ کالج وِچّ پڑھدِیاں جِس کُڑی نال اُسنے لو مَیرِج کروائی٬ اُسنے وی اُس نُۄں نشا رہِت کرن دی ہر سمبھّو کۄشِش کِیتی پر پرنالا اُتھّے دا اُتھّے ہی رِہا۔ اُس نُۄں نشا چھُڈائۄُ کیںدر وِچّ داکھل تاں کر لِیا پر ٹھِیک راہ ’تے لِیائُݨا سمُچّے سٹاپھ لئی اِکّ گمبھِّیر چَیلِںجّ سی۔ پںجّ ستّ دِن تاں اُسنے پَیراں ’تے پاݨی ناں پَیݨ دِتّا۔ کہِییاں گلّاں نُۄں وی اُہ اݨسُݨِیا کردا رِہا۔ ہۄر داخل نشئی مرِیذاں نال وی اُسنے جھگڑا کرن دی کۄشِش کِیتی٬ پر سمجھا بُجھا کے اُہنُۄں چُپّ کروائُںدے رہے۔
شام دی کَۄںسلِںگّ مَیں آپ جاں سماج سیوِکا نِرںجّن کَۄر کردے رہے۔ شُرُۄ وِچّ اُہدی ہئُمَیں نُۄں مارن لئی پْریرنا دائِک پْرسںگّاں راہِیں سمجھائُݨ دی کۄشِش کِیتی گئی۔ گلّاں کردِیاں جدۄں اُہدے چِہرے ’تے تَیردی جِہی نذر سُٹّی جاںدی تاں اِںج لگدا سی جِویں کہِییاں گلّاں دا اُہدے اُتّے اسر ہۄ رِہا ہۄوے۔ جدۄں نشا مُکت ہۄ رہے مرِیذاں نُۄں سمبّۄدھن کردِیاں اِہ شبد کہے گئے٬ “یاد رکھّۄ٬ بھاپھاں چھڈّدے چَۄلاں لاگے کۄئی مکھّی مچھّر نہِیں آئُںدا۔ مکھّی مچھّر اُدۄں ہی چَۄلاں دے آلے دُیالے مںڈّرائُںدے نیں جدۄں چَۄل بیہے ہۄ جاںدے نیں۔ آپݨی ذِںدّگی وی بھافاں چھڈّدے چَۄلاں دی ترہاں کِرِیاشِیل رکھّی جاوے تاں کۄئی وی بُرائی لاگے نہِیں آویگی۔ بُرائی تاں آئُںدی ہی اُدۄں ہَے٬ جدۄں ساڈِییاں سۄچاں نُۄں گْرہِݨ لگّ جاوے۔”
گلّاں سُݨدِیاں گُروِںدّر سمیت سارے ہی داخل نشئی مرِیذ گمبھِّیر ہۄ گئے۔ گلّ نُۄں اگاںہ تۄردِیاں اُنہاں دی ذمِیر نُۄں ہلُۄݨدِیاں مَیں کِہا٬ “آپݨے دِل ’تے ہتھّ رکھّ کے سۄچۄ٬ تُہاڈے ماتا پِتا٬ بھَیݨ بھرا اتے تُہاڈِییاں پتنِییاں ہر سمیں تُہاڈی لمّی اُمر اتے کھُشِییاں لئی دُیاواں کردے ہن٬ پر بدلے وِچّ اُنہاں نُۄں تُسِیں کی دے رہے ہۄں؟ اتھّرُۄ٬ ہئُکے٬ جھۄرے اتے گھۄر اُداسی۔ جے سچّے دِلۄں اُنہاں نُۄں پِیار کردے ہۄں تاں پْرݨ کرۄ کِہ بھوِکھّ وِچّ اُنہاں دا دِل نہِیں دُکھائُںگے٬ اُنہاں نُۄں پْریشان نہِیں کرۄںگے۔ تُسِیں چاہۄں تاں گھراں وِچّ کِیرنِیاں ورگے ماہَۄل دی تھاں ہاسِیاں دی چھہِبر لا سکدے ہۄں … …۔”
گُروِںدّر دے آپ مُہارے وہِںدّے اتھّرُۄ اتے ہٹکۄرِیاں دی اواذ کارن گلّ ادھُۄری رہِ گئی۔ بائد وِچّ اُسنے دپھتر وِچّ آ کے رۄںدِیاں اِس گلّ ’تے افسۄس ذاہر کِیتا کِہ اُسنے نشِیاں دے وسّ پَے کے آپݨے ماں باپ اتے پتنی دِییاں رِیجھاں نُۄں بُری ترہاں مدھۄلِیا ہَے۔ اُسنے آپݨی ذِںدّگی دے ستائی سال اجائیِں گُیا دِتّے ہن۔ اُسنے ڈاڈھے ہی ترلے نال کِہا٬ “سر٬ میرے ’تے ہُݨ ہتھّ رکھّۄ۔” اُسدے نَیݨاں دے کۄئِیاں وِچّۄں وہِ رہے اتھّرُۄ سچّمُچّ ہی پچھتاوے دے چِنّہ سن۔ اُس نُۄں ہَۄسلا دے کے کمرے وِچّ بھیج دِتّا گِیا۔
اگلے دِن دی مُلاکات ویلے اُہدے گلّ کرن دا ہۄچھا ڈھںگّ٬ چِہرے ’تے شرارت اتے لاپرواہی دے چِنّہ الۄپ ہۄ چُکّے سن اتے اُہدی تھاں اُہ گمبھِّیر اتے سںجّمی جِہا نَۄجوان لگّ رِہا سی۔ پہِلاں جِتھّے سٹاپھ مَیمبراں دی کہی گلّ نُۄں اُہ لا پرواہی نال اکھّۄں اۄہلے کر دِںدّا سی٬ اُتھّے ہُݨ اُہ اُنہاں دے کہے بۄلاں نُۄں ہُکم منّ کے پالݨا کرن لئی تِیار بر تِیار رہِںدّا سی۔ نشا چھُڈائۄُ کیںدر وِچّ سمیں دی وںڈّ انُسار پْربھُۄ سِمرن٬ ساہِت ادھِئَن٬ یۄگا مَیڈِیٹیشن اتے ساپھ سپھائی جِہِییاں اُسارُۄ کِرِیاواں وِچّ وی اُہ ڈُۄںگھی دِلچسپی لَیݨ لگّ پِیا سی۔ اُہ ہر رۄذ جھاڑُۄ لَے کے پہِلاں اِکّ گھںٹّا وراںڈے اتے آلے دُیالے دی سپھائی کردا اتے پھِر بُۄٹِیاں نُۄں پاݨی دیݨ دا کمّ کردِیاں اُہ آپݨی مستی وِچّ ہُںدّا سی۔ کمّ دے نال نال اُہ مُۄںہ وِچّ پاٹھ وی کردا سی۔
پھِر اِکّ دِن اُہنے دپھتر آ کے کاپی٬ پَینّ اتے شْری جپُجی ساہِب دی مںگّ کِیتی۔ اُہدی مںگّ تُرںتّ پُۄری کر دِتّی گئی۔ ہُݨ اُہ پہِلاں نالۄں وی ذِیادا گمبھِّیر رہِݨ لگّ پِیا سی۔ کمرے وِچّ اگربتّی دی سُگںدھّ وی آئُںدی سی۔ وِیہ کُ دِناں بائد اُہ دپھتر وِچّ آئِیا۔ تݨائۄ رہِت چِہرے ’تے کُجھ کر سکݨ دی کھُشی ڈلکاں ماردی سی۔ اُسنے دۄ کاپِییاں میرے ولّ ودھائُںدِیاں کِہا٬ “سر٬ پلِیذ میرا اِہ کمّ ویکھِئۄ٬ مَیں شْری جپُجی ساہِب دا اںگّریذی وِچّ ترجما کِیتا ہَے۔”
جِئۄں جِئۄں مَیں اُہدا کِیتا شْری جپُجی ساہِب دا اںگّریذی انُواد پڑھ رِہا سی٬ تِئۄں تِئۄں ہَیرانِیجنک کھُشی نال میرا آپݨا آپ اُچھل رِہا سی۔ اِہ سچّمُچّ اِکّ کْرِشما ہی سی۔ ذِںدّگی دِییاں کدراں کِیمتاں تۄں باگی ماپِیاں دا نلائِک پُتّ٬ پتنی لئی ذالم پتی٬ اِکّ گَیر ذِمّیوار اتے ہر کِسم دا نشا کرن والے نَۄجوان نیں گُرُۄ ساہِب دی باݨی دا سِرف سہارا ہی نہِیں لِیا٬ سگۄں شْری گُرُۄ نانک دیو جی دی اِلاہی باݨی دا اںگّریذی وِچّ ترجما کرکے ہۄراں لئی مارگ درشن دا کمّ کِیتا سی۔ گُروِںدّر ’تے ڈاڈھا ہی مۄہ آئِیا۔ اُہدے کِیتے کمّ نُۄں لَے کے مَیں شہِر دِییاں کئی وِدوان دھارمِک شکھسِیئتاں نُۄں مِلِیا۔ اُنہاں نیں وی اِس کارج دی رجّ کے پْرشںسّا کِیتی۔ پھِر اُسدے اِس نیک اتے اُسارُۄ کارج نُۄں کِتابی رُۄپ دے کے اُہ پُستک اںگّریذی مادھِئم والے سکُۄلاں وِچّ مُفت وںڈّی گئی تاں جۄ گُرُۄ ساہِب دے اُپدیشاں تۄں وِدِیارتھی ورگ جاݨُۄ ہۄ سکے۔
سانُۄں اِس گلّ دا اہِساس سی کِہ اُسدی پڑھی لِکھی جِیون ساتھݨ اُس نُۄں چھڈّ کے جا چُکّی ہَے۔ جدۄں اُس نُۄں اِتھّۄں چھُٹّی کِیتی گئی تاں پتنی دے وِچھۄڑے کارن اُہ گھۄر اُداسی اتے نِراشتا وِچّ گھِر کے دُبارا نشِیاں دی دلدل وِچّ دھس سکدا ہَے۔ اِس چِںتّا نُۄں لَے کے سماج سیوِکا اتے منُکھّی کدراں کِیمتاں اُتّے ڈٹکے پہِرا دیݨ والی اگاںہودھُۄ شکھسِیئت نِرںجّن کَۄر نُۄں نال لَے کے اُسدی جِیون ساتھݨ اتے اُسدے ماپِیاں نُۄں اُنہاں دے گھر جا کے مِلے۔ لڑکی کھُۄن دے اتھّرُۄ کیردِیاں کہِ رہی سی٬ “مَینُۄں اُہ نشئی ہۄ کے بہُت تسِیہے دِںدّا رِہا۔ میرا ہتھّ مںجّے دے پاوے ہیٹھاں رکھّکے آپ مںجّے ’تے بہِ جاںدا سی۔ میرِییاں جدۄں چِیکاں نِکدِییاں سن تاں اُہ وہِشی ہاسا ہسّدا سی۔ مَیں ہُݨ اُس ذالم کۄل مُڑکے نہِیں جاݨا۔”
بائد وِچّ سمجھائُݨ تے لڑکی اِس گلّ ’تے رذامںدّ ہۄ گئی کِہ جدۄں اُس نُۄں یکِین ہۄ گِیا کِہ ہُݨ اُہ پُۄری ترہاں سُدھر گِیا ہَے٬ اُس سمیں اُہ ماپِیاں دی سہِمتی اُپرںتّ گُروِںدّر سِںگھّ نال چلی جاویگی۔
کُجھ دِن ہۄر رکھّݨ اُپرںتّ گُروِںدّر سِںگھّ نُۄں چھُٹّی کر دِتّی گئی۔ جاںدِیاں ہی جِتھّے اُہ اگلی پڑھائی وِچّ جُٹ گِیا٬ اُتھّے ہی شام نُۄں اںدّاذن ڈیڈھ گھںٹّا گُرُۄ گھر جاکے سںگّتاں دے جۄڑے جھاڑن اتے بُۄٹ پالِش کرن دی سیوا وی کرن لگّ پِیا۔ کئی وار اُس نُۄں جۄڑے ساپھ کردِیاں اُسدی پتنی نیں وی ویکھِیا۔ پھِر اِکّ دِن گُروِںدّر دی پتنی دا ٹَیلِیپھۄن آئِیا٬ “اںکّل جی٬ اشِیرواد دِئۄ٬ ہُݨ مَیں آپݨے گھر جاݨا چاہُںدّی ہاں۔”
اگلے دِن لڑکی دا پِتا آپ آ کے مِلِیا۔ اُہدے چِہرے ’تے کھُشی ڈُلّہ ڈُلّہ پَیںدی سی۔ آئُںدِیاں ہی اُسنے کِہا٬ “وِیاہی ہۄئی دھی نُۄں پیکے گھر بِٹھاکے رکھّݨا بہُت ہی مُشکل ہَے۔ ساڈا تاں سارا پرِوار ہی چِںتّا وِچّ رہِںدّا سی۔ لڑکا ہُݨ سہی راہ ’تے آ گِیا ہَے۔ ہُݨ لڑکی نُۄں اُہدے سہُرے گھر اسُۄلی تَۄر ’تے چھڈّ کے وی مَیں آواںگا۔”
اگلے دِن شام دے سمیں جدۄں اُہ آپݨی پتنی نُۄں نال لَے کے لڑکی نُۄں سہُرے گھر چھڈّݨ گئے تاں گُروِںدّر دے ماپِیاں نیں تیل چۄ کے اُنہاں دا سواگت کِیتا۔ اِس تۄں پہِلاں کُڑماں دی آپس وِچّ تکرارباذی کارن بۄلباݨی وی بںدّ سی۔ پر اُس ویلے اُہ دھاء کے اِکّ دُۄجے نُۄں مِلے۔ گُروِںدّر دی ماں نیں آپݨی نُۄںہ نُۄں بُکّل وِچّ لَے کے کِنّی ہی دیر نہِیں چھڈِّیا اتے پھِر گچّ بھر کے کِہا٬ “دھِیئے٬ ہُݨ چھڈّ کے ناں جائیِں … … ۔” اُہدے نَیݨاں وِچّۄں سِمّدے اتھّرُۄیا نیں گلّ پُۄری نہِیں ہۄݨ دِتّی۔ پھِر گُروِںدّر اگّے آئِیا۔ آپݨے سسّ سہُرے دے پَیرِیں ہتھّ لائُݨ تۄں بائد آپݨی جِیون ساتھݨ دا ہتھّ پھڑکے ڈاڈھے ہی مۄہ نال کِہا٬ “مَینُۄں ماف کرِیں۔ اگّے تۄں تَینُۄں شِکائِت دا مَۄکا نہِیں دیواںگا۔”
مَیں اتے نِرںجّن کَۄر اِکّ پاسے کھڑۄتے مانسِک سکُۄن والے اِنہاں پلاں دا آنںدّ ماݨ رہے سی۔
ہاں٬ ہُݨ گُروِںدّر بَیںک ادھِکاری وجۄں کمّ کر رِہا ہَے۔
*****