پںجّاب وِچّ بِردھ آشرماں٬ جِنہاں نُۄں ہُݨ ’ستِکارگھر‘ وی کِہا جاںدا ہَے٬ دی گِݨتی لگاتار ودھ رہی ہَے۔ اِہ سِرپھ کِسے سماجِک سںسّتھا دی سیوا نہِیں٬ سگۄں ساڈے پرِوارک مُلّاں٬ ساںجھے پںجّابی سبھِّیاچار اتے ماپِیاں پْرتی پھرذاں دی سُںگّڑدی ذِمّیواری دا وی سںکّیت ہَے۔ اُہ ماپے٬ جِنہاں نیں سانُۄں پالِیا٬ پڑھائِیا اتے جِیون دِییاں مُسِیبتاں وِچّ ساتھ دِتّا٬ اُنہاں نُۄں بُڈھاپے وِچّ اکسر ستِکارگھراں دِییاں کںدھّاں وِچّ جِیݨا پَے رِہا ہَے۔ گُرباݨی وِچّ ماتا-پِتا دی سیوا نُۄں سبھ تۄں اُتّم کِہا گِیا ہَے: “ماتا پِتا ستِجُ دھِیائِیا٬ سبھ تے اُتّم تیری سیوا۔”
اِہ ستر سانُۄں یاد دِوائُںدی ہَے کِہ ماپِیاں دی سیوا کۄئی سماجِک دِکھاوا نہِیں٬ سگۄں اِکّ پوِتّر پھرذ ہَے۔ جدۄں اُہی ماتا-پِتا٬ جِنہاں دی سیوا نُۄں سبھ تۄں اُتّم دسِّیا گِیا ہَے٬ بُڈھاپے وِچّ اِکلّے جاں ستِکارگھر وِچّ رہِݨ لئی مجبُۄر ہُںدّے ہن٬ تاں اِہ گلّ ساڈے سماجِک سُبھاء بارے گمبھِّیر سوال کھڑھے کردی ہَے۔
ستھِتی: سیوا جاں سماجِک بھَیڑ؟
پِچھلے کُجھ سالاں تۄں پںجّاب سمیت ہۄر سُۄبِیاں وِچّ بِردھ آشرماں دی سںکھِّیا وِچّ تیذی آئی ہَے۔ پںجّاب وِچّ سرکاری اتے پْرائیِویٹ پدھّر ’تے اجِہے ستِکارگھر مَۄجُۄد ہن٬ اتے سرکار نیں وی کئی ذِلہِیاں وِچّ نویں بِردھ آشرم کھۄلہے ہن۔ اِہ سہی ہَے کِہ کُجھ بذُرگاں لئی ستِکارگھر ذرُۄری سہارا بݨ سکدے ہن-کھاس کرکے اُنہاں لئی جِنہاں دی گھر وِچّ کۄئی دیکھبھال کرن والا نہِیں٬ جۄ بیسہارے ہن٬ گمبھِّیر بِماری دے مرِیذ ہن جاں پرِوارک ہِںسّا تۄں پِیڑِت ہن۔ پر جدۄں ماپِیاں نُۄں بِناں سہِمتی٬ بھاوناتمک ساتھ جاں وِکلپ دے ستِکارگھر بھیجِیا جاوے تاں اِہ اسل ستِکار دا گھر نہِیں رہِںدّے؛ اِہ سماجِک اݨگہِلی دا چِنّہ بݨ جاںدے ہن۔
ودھݨ دے مُکھّ کارن
وِدیش پرواس: نَۄجواناں دے وِدیش جاݨ نال ماپے گھر وِچّ اِکلّے رہِ جاںدے ہن۔
ساںجھے پرِوار دا ٹُٹّݨا: نِکّے پرِوار٬ وکھّ-وکھّ گھراں اتے شہِراں وِچّ رہِݨ دا رُجھان ودھِیا ہَے۔
نَۄکری اتے شہِری جِیون دا دباء: نَۄجوان کمّ اتے آرتھِک دَۄڑ وِچّ اِنے مسرُۄپھ ہن کِہ بذُرگاں نُۄں سماں دیݨا مُشکِل لگدا ہَے۔
سِہت سمسِّیاواں اتے دیکھ-بھال دی لۄڑ: بُڈھاپے وِچّ لمّی بِماری جاں سرِیرک کمذۄری نال گھر وِچّ دیکھ-بھال اَۄکھی ہۄ جاںدی ہَے۔
جائِداد اتے پَیسے دے وِواد: جائِداد دی وںڈّ نُۄں لَے کے پرِوارک تݨاء ودھدا ہَے۔
سماجِک مُلّاں وِچّ بدلاء: بھَۄتِک سُکھ اتے وِئکتِیگت اذادی دے پْربھاو نیں پرِوارک ذِمّیواری نُۄں کمذۄر کِیتا ہَے۔
پںجّابی سبھِّیاچار ’تے پْربھاو
پںجّابی سبھِّیاچار دی پچھاݨ ساںجھ٬ مِلݨی٬ مِٹھاس٬ ستِکار اتے پرِوارک بںدھّن نال جُڑی ہۄئی ہَے۔ لۄہڑی٬ وِساکھی٬ وِیاہ٬ شرادھ اتے گُردُیارا سیوا ورگِییاں پرمپّراواں وِچّ پِیڑھِییاں دا میل ہُںدّا ہَے۔ جدۄں بذُرگ پرِوار تۄں وکھّ ہۄ کے ستِکارگھر وِچّ رہِݨ لگّ جاںدے ہن تاں اِہ میل کمذۄر پَے جاںدا ہَے۔
پرِوارک ساںجھ دا گھٹݨا
ستِکارگھراں دا ودھݨا ساںجھے پرِوار دی پرمپّرا نُۄں چُݨَۄتی دِںدّا ہَے۔ دادے-دادی دِییاں کہاݨِییاں٬ لۄک-گِیت٬ لۄکۄکتِّییاں٬ دھارمِک سںسّکار اتے پرِوارک اِتِہاس دا سںچّار گھٹدا ہَے۔ نَۄجوان پِیڑھی آپݨِییاں جڑھاں تۄں دُۄر ہُںدّی جاںدی ہَے۔
ماپِیاں دی اِذّت دا سوال
پںجّابی سبھِّیاچار وِچّ ماتا-پِتا نُۄں پرماتما دے نیڑے سمجھِیا جاںدا ہَے۔ جدۄں اُہ بُڈھاپے وِچّ ستِکارگھر وِچّ رہِݨ لئی مجبُۄر ہُںدّے ہن تاں اِہ سِرپھ اُنہاں دی نِجّی پِیڑا نہِیں ہُںدّی؛ اِہ سماج دے ساہمݨے پرِوار دی ساکھ اتے مُلّاں دا وی سوال بݨ جاںدا ہَے۔
سبھِّیاچارک وِراست دا نُکسان
بذُرگ سِرپھ ماپے نہِیں ہُںدّے؛ اُہ پںجّابی بۄلی٬ لۄک-دھارا٬ کِرت دے سںسّکار اتے سماجِک مُلّاں دے جِیئُںدے سرۄت ہُںدّے ہن۔ اُنہاں دی اِکلّتا نال سبھِّیاچارک وِراست دے سںچّار دا اِکّ مہتّوپُۄرن راہ سُںگّڑدا ہَے۔
سرکاری اتے سماجِک ذِمّیواری
پںجّاب سرکار نیں کئی ذِلہِیاں وِچّ بِردھ آشرم کھۄلہے ہن پر سِرپھ ستِکارگھر کھۄلہݨا کاپھی نہِیں؛ اِنہاں وِچّ سِہت سیوا٬ ساپھ-سپھائی٬ مانسِک سہارا٬ سُرکھِّیا٬ سِکھِئت کرمچاری اتے بذُرگاں دی سنمانجنک جِیون-شَیلی نُۄں یکِینی بݨائُݨا ذرُۄری ہَے۔
پںجّاب اتے ہرِیاݨا ہائی کۄرٹ نیں وی سِینِیئر ناگرِکاں لئی سرکاری بِردھ آشرماں دی گھاٹ دے مُدّے ’تے سکھت رُکھ اپݨائِیا ہَے۔ اِہ درسائُںدا ہَے کِہ بذُرگاں دی دیکھ-بھال ہُݨ سِرپھ پرِوار دا نِجّی ماملا نہِیں رہی؛ اِہ پْرشاسنِک اتے کانُۄنی ذِمّیواری وی ہَے۔
کی کرنا چاہِیدا ہَے؟
پرِوارک سںوّاد ودھائُݨا: بچِّیاں نُۄں سِکھائِیا جاوے کِہ ماتا-پِتا دی سیوا بۄجھ نہِیں٬ سگۄں ماݨ والا پھرذ ہَے۔
سکُۄلی جاگرُۄکتا: سکُۄلاں وِچّ بذُرگاں دے ستِکار اتے ساںجھے پرِوار دی مہتّتا بارے گتِیوِدھِییاں کروائیِیاں جاݨ۔
پںچّائِت اتے مُہلّے پدھّر دی نِگرانی: اِکلّے بذُرگاں دی نِئمت مُلاکات٬ سِہت جاںچ اتے سُرکھِّیا دی وِوستھا بݨائی جاوے۔
ستِکارگھراں دی گُݨوتّا سُدھارنا: جِتھّے بِردھ آشرم ذرُۄری ہۄݨ, اُتھّے اُنہاں نُۄں سِرپھ رِہائِش نہِیں سگۄں اسل ستِکار اتے سِہتمںدّ جِیون دا کیںدر بݨائِیا جاوے۔
مِیڈِییا اتے دھارمِک ستھاناں دی بھُۄمِکا: گُردُیارا ساہِبان٬ مںدّر٬ مسِیتاں اتے مِیڈِییا راہِیں بذُرگاں دی اِذّت اتے پرِوارک ذِمّیواری بارے سںدّیش دِتّا جاوے۔
سِٹّا
بِردھ آشرم جاں ستِکارگھر سماج دی لۄڑ بݨ سکدے ہن٬ پر اِہ پرِوار دی تھاں نہِیں لَے سکدے۔ گُرباݨی دی سِکھِّیا- “ماتا پِتا ستِجُ دھِیائِیا٬ سبھ تے اُتّم تیری سیوا” سانُۄں اجے وی سیدھ دِںدّی ہَے کِہ ماپِیاں دی سیوا سبھ تۄں وڈّی پُۄجا ہَے۔ پںجّابِیئت دی اسل تاکت اُس دِن بچیگی٬ جدۄں ساڈے گھراں وِچّ بذُرگاں دی بۄلی٬ تجربا اتے مُسکان مُڑ آپݨا ستھان پاویگی۔
* * * * *