اُنہاں دِناں وِچّ میری پۄسٹِںگّ میرے سہُرے پِںڈّ سی۔ رِہائِش اسِیں پٹِیالا شہِر وِچّ کر لئی سی۔ مَیں آپݨی اِکّ ہۄر سہیلی نال پٹِیالے تۄں رۄذ پڑھائُݨ جاںدی سی۔ میرا سٹیشن پٹِیالے تۄں 50-60 کِلۄمِیٹر پَیںدا سی۔ واپسی ’تے دۄ بسّاں بدلکے اسِیں پٹِیالا چُںگّی ’تے پہُںچّدِییاں۔ اُتھّۄں رِکشے لَے کے آپۄ-آپݨے گھر پہُںچّدِییاں۔ جے بسّ سمیں سِر ناں مِلدی تاں کئی واری ہنیرا ہۄ جاںدا سی۔ پھِر گھر دے آ کے چُںگّی تۄں گھر لَے کے جاںدے۔

واپسی ’تے گھرۄں مَیں دُدھّ دی کینی بھر کے لِیائُںدی۔ میری سسّ ماں اکسر ہی سردِییاں وِچّ ساگ٬ کڑھی-چاول جاں سبذی دا ڈۄلُۄ بھر دِںدّے۔ اکسر ہی میتھِیاں والِییاں رۄٹِییاں دا ڈبّا بھر دِںدّے۔ کئی واری اسِیں دۄویں سہیلِییاں رستے وِچّ وی کھا لَیںدِییاں۔ کئی واری بھار چُکّݨ دی ماری مَیں سسّ ماں نُۄں منہا وی کر دِںدّی کِہ رۄذ کھا کے ساڈا من بھر جاںدا ہَے۔ اُہ کہِںدّے٬ “ہنیرا ہۄ جاںدا ہَے تَینُۄں جاںدی نُۄں۔ پھِر تھکّ کے جانی اےَ۔ میرا پُتّ تے پۄتا کھا لَیںدا ہۄݨا ہَے۔ کئی واری کِسے گرِیب-گُربے دے مُۄںہ پَے جاںدی اےَ۔ چلّ اِئۄں کر اجّ٬ اجّ لَے جا٬ اگّے تۄں نہِیں پکاواںگی۔”

اِک دِن بسّ ناں مِلݨ کارن سانُۄں پٹِیالا پہُںچّݨ تک ہنیرا پسر گِیا۔ سردی دے دِن سن۔ تھۄڑھِییاں-تھۄڑھِییاں کݨِییاں وی پَے رہِییاں سن۔ اسِیں آپۄ-آپݨے رِکشے لئے تے آپݨے آپݨے گھراں ولّ چلّ پئیِیاں۔ اسِیں سِیاݨا جِہا بںدّا دیکھ کے ہی رِکشے وِچّ بَیٹھدِییاں سی …. کِئُںکِہ ہنیرے ویلے سانُۄں رِکشے والے تۄں وی بھَیء آئُںدا سی۔

رِکشے والا رِکشا بہُت ہَۄلی چلا رِہا سی۔ اِکّ-دۄ واری مَیں اُس نُۄں کِہا٬ “بابا جی٬ تھۄڑھا تیذ چلاوۄ رِکشا۔ مَیں پہِلاں ہی کافی لیٹ ہۄ گئی ہاں۔ میرا وی پِچھّے چھۄٹا جِہا بچّا ہَے جِس نُۄں سویرے چھے وجے دی چھڈّکے مَیں سکُۄل گئی ہۄئی سی۔ ہُݨ شام دے ستّ وجّدے جا رہے سن۔”

پہِلی وار تاں اُہ کُچھ ناں بۄلِیا۔ میرے دُۄجی واری رِکشا تیذ کرن لئی کہِݨ ’تے اُسنے رۄݨہاکا ہۄ کے کِہا٬ “بیٹی ... تیذ کَیسے چلاواں تِنّ دِناں تۄں کُچھ نہِیں کھادھا ... سِرپھ اِکّ چاول دی کڑچھی مِلھی سی۔ سویر دا تاں بِلکُل پاݨی ’تے ہاں۔”

سُݨکے میرا دِل دُکھّ نال بھر گِیا۔ مَیں اُس نُۄں رِکشا رۄکݨ لئی کِہا تاں کِہ مَیں اُتّر سکاں۔ پر اُہ اِس لئی وی راذی ناں ہۄئِیا کِئُںکِہ اُس نُۄں سی کِہ سویر دی مساں تاں سواری مِلی سی٬ جے اِہ وی اُتّر گئی تاں …۔ مَیں بہُت ذۄر لائِیا کِہ پَیسے پُۄرے دیواںگی پر اُہ ناں منِّیا۔ اُہ تاں جِویں مَینُۄں گھر تک چھڈّکے آئُݨ دی ذِد کری بَیٹھا سی۔ پھِر مَیں اُس نُۄں کِہا٬ “اِئۄں کر بابا٬ پہِلاں رۄٹی کھا لَے۔ آپاں پھِر چلے جاواںگے۔”

مَیں اِہ وی سۄچِیا کِہ لیٹ تاں ہۄ ہی گئی ہاں٬ اُتھّے تھۄڑھا لیٹ ہۄر ہۄ جاواںگی۔ رستے وِچّ رُکݨا وی اُس بذُرگ نیں مُناسِب ناں سمجھِیا۔

گھر پہُںچّݨ سار پہِلاں مَیں اُس نُۄں سسّ ماں دِییاں دِتِّییاں چار میتھِیاں والِییاں رۄٹِییاں دِتِّییاں۔ نال گلاس بھرکے گھرۄ لِیاںدا دُدھّ دِتّا۔ پَیسے تاں دیݨے ہی سی۔ اُہ سَۄ-سَۄ اسِیساں دِںدّا آپݨا پیٹ بھر کے اہُ گِیا٬ اہُ گِیا۔

... اُس دِن تۄں بائد مَیں سسّ ماں دِییاں پکائیِیاں رۄٹِییاں لِیائُݨ تۄں کدے منہا نہِیں کِیتا۔

*  *  *