اجّ دا یُگ وِگِیان٬ تکنِیک اتے وِشوِیکرن دا یُگ ہَے۔ ہر پاسے ترکّی دِییاں گلّاں ہۄ رہِییاں ہن۔ دیش ہۄوے جاں سُۄبا٬ شہِر ہۄوے جاں پِںڈّ؛ سبھ تھاںئیِں وِکاس دے نائرے گُۄںج رہے ہن۔ پر اِسے وِکاس دی دَۄڑ وِچّ کِتے اسِیں آپݨی سبھِّیاچارک پچھاݨ تۄں تاں نہِیں ٹُٹّ رہے؟ اِہ سوال اجّ ہر چِںتّنشِیل وِئکتی دے من وِچّ اُٹھّݨا لاذمی ہَے۔ وِکاس ذرُۄری٬ پْرںتُّۄ کِیمت؟ کۄئی شکّ نہِیں کِہ آدھُنِکتا نیں ساڈے جِیون نُۄں سُکھالا بݨائِیا ہَے۔ مۄبائِل پھۄن٬ اِںٹرنَیٹّ٬ آنلائیِن سِکھِّیا٬ ڈِجِٹل سیواواں؛ اِہ سبھ کُجھ اجّ ساڈی ذرُۄرت بݨ چُکّے ہن۔ پںجّاب وی اِس دَۄڑ وِچّ پِچھّے نہِیں رِہا۔ کھیتی وِچّ مشِینِیکرن٬ سِکھِّیا دا پسار٬ نَۄجواناں دا وِدیشاں وِچّ رُذگار؛ اِہ سبھ وِکاس دِییاں نِشانِییاں ہن۔
پر سوال اِہ ہَے کِہ کی اِہ وِکاس ساڈِییاں جڑھاں نُۄں کمذۄر تاں نہِیں کر رِہا؟ کی اسِیں آدھُنِک بݨن دے چکّر وِچّ آپݨے سبھِّیاچار نُۄں بھُلّ تاں نہِیں رہے؟ سبھِّیاچار سِرپھ رسماں نہِیں ہُںدّا٬ سبھِیاچار سِرپھ نچّݨ-گائُݨ جاں پہِراوے دا نام نہِیں؛ اِہ تاں ساڈی آتما ہَے٬ ساڈی پچھاݨ ہَے۔ پںجّابی سبھِّیاچار ہذاراں سالاں دی وِراست ہَے۔ گُرُۄ ساہِبان دِییاں سِکھِّیاواں٬ سُۄپھی کوِییاں دا پَیگام٬ کِساناں دی مِہنت٬ اَۄرتاں دے لۄک گِیت٬ بذُرگاں دِییاں کہاݨِییاں اتے ساںجھِیوالتا دی بھاونا۔ پر اجّ کی ہۄ رِہا ہَے؟ گھراں وِچّ پںجّابی بھاشا گھٹّ بۄلی جا رہی ہَے۔ نَۄجوان پِیڑھی اںگّریذی جاں ہِںدّی نُۄں ودھیرے اہِمِیئت دے رہی ہَے۔ لۄہڑی٬ وِساکھی ورگے تِئُہار ہُݨ سِرپھ کھرِیدداری اتے دِکھاوے تک سِیمِت ہۄ گئے ہن۔ بھںگّڑے٬ گِدھّے دی تھاں بالِیوُڈّ اتے پچھّمی سںگِّیت نیں لَے لئی ہَے۔
داگِستان دے مہان کوی رسُۄل ہمذاتۄو نیں آپݨی کِتاب “میرا داگِستان” وِچّ لِکھِیا ہَے۔
“داگِستانِیئۄ٬ اِنہاں بںجّر٬ نںگِّییاں چٹاناں دی رکھِّیا کرۄ٬ کِئُںکِہ اِنہاں تۄں اِلاوا تُہاڈے کۄل ہۄر کُجھ وی نہِیں ہَے!”
اِہ سِرپھ چٹاناں بارے نہِیں٬ سگۄں سبھِّیاچار٬ بھاشا اتے وِراست بارے ہَے۔ اُنہاں دا اِکّ ہۄر مشہُۄر کتھن ہَے:
“جیکر تُسِیں لںگھّ چُکّے سمیں ’تے پِستَۄل نال گۄلی چلائۄگے٬ تاں بھوِکھّ تُہاڈے ’تے تۄپ نال گۄلی چلائیگا۔”
اِسدا متلب ساپھ ہَے: جیکر اسِیں آپݨے پُۄروجاں٬ آپݨی وِراست اتے آپݨے سبھِّیاچار نُۄں نذرئںدّاذ کراںگے تاں ساڈا بھوِکھّ سانُۄں مُیاپھ نہِیں کریگا۔
وِشوِیکرن دا دۄہرا پکھّ
کھۄجاں دسّدِییاں ہن کِہ وِشوِیکرن نیں پںجّابی سبھِّیاچار نُۄں دُہرا دھکّا دِتّا ہَے۔ اِکّ پاسے اِسنے مَۄکے کھۄلہے ہن٬ دُۄجے پاسے سبھِّیاچارک پچھاݨ نُۄں کمذۄر کِیتا ہَے۔ وِدیشاں وِچّ وسے پںجّابی آپݨِییاں جڑھاں نالۄں ٹُٹّ رہے ہن۔ نوِیں پِیڑھی نُۄں آپݨی وِراست بارے گھٹّ پتا ہَے۔ پںجّاب وِچّ وی ہالات وکھّرے نہِیں۔ سںیُّکت پرِوار ٹُٹّ رہے ہن٬ بذُرگاں دا ستِکار گھٹ رِہا ہَے اتے ساںجھِیوالتا دی بھاونا کھتم ہۄ رہی ہَے۔ پںجّابی بھاشا ساڈے سبھِّیاچار دی رِیڑھ ہَے۔ پر اجّ اِہ بھاشا کھترے وِچّ ہَے۔ سکُۄلاں وِچّ پںجّابی نُۄں درجا نہِیں مِل رِہا۔ اکھبار٬ چَینل اتے سۄشل مِیڈِییا ’تے اںگّریذی اتے ہِںدّی دا بۄلبالا ہَے۔ جیکر اجّ اسِیں آپݨی بھاشا نُۄں نہِیں بچائِیا تاں کلّہ ساڈا سبھِّیاچار کِویں بچیگا؟
نَۄجوان پِیڑھی دی ذِمّیواری
اجّ دی نَۄجوان پِیڑھی کۄل اِکّ وڈّی ذِمّیواری ہَے۔ اُہ آدھُنِک دُنِییا وِچّ جِیء سکدے ہن٬ پر آپݨِییاں جڑھاں نالۄں نہِیں ٹُٹّ سکدے۔ اُنہاں نُۄں چاہِیدا ہَے کِہ گھر اتے سماج وِچّ پںجّابی بھاشا بۄلݨ۔ بذُرگاں تۄں پُراݨِییاں کہاݨِییاں٬ گِیت اتے کہاوتاں سِکھّݨ۔ سکُۄلاں اتے کالجاں وِچّ پںجّابی سبھِّیاچار بارے پْرۄجَیکٹ بݨائُݨ۔ سۄشل مِیڈِییا ’تے پںجّابی وِراست نُۄں ساںجھا کرن۔ تِئُہاراں نُۄں اسل بھاونا نال منائُݨ۔
سرکار اتے سماج دی بھُۄمِکا
سِرپھ نَۄجوان ہی نہِیں٬ سرکار اتے سماج نُۄں وی آپݨی بھُۄمِکا نِبھائُݨی چاہِیدی ہَے۔ سکُۄلاں وِچّ پںجّابی بھاشا اتے سبھِّیاچار نُۄں ودھیرے اہِمِیئت مِلݨی چاہِیدی ہَے۔ لۄک کلاواں نُۄں ہُلارا دیݨ لئی سرکاری سہائِتا ودھائی جاوے۔ پںجّابی مِیڈِییا نُۄں مذبُۄت کِیتا جاوے۔
سِٹّا: سںتُّلن ہی ہلّ ہَے
وِکاس اتے سبھِّیاچار اِکّ-دُۄجے دے وِرۄدھی نہِیں؛ اسِیں دۄواں نُۄں نال لَے کے چلّ سکدے ہاں۔ آدھُنِک بݨۄ٬ پر پںجّابی بݨنا ناں بھُلّۄ۔ تکنِیک اپݨائۄ٬ پر آپݨی بھاشا اتے وِراست نُۄں سمبھّالۄ۔ وِدیش جائۄ٬ پر آپݨِییاں جڑھاں نال جُڑے رہۄ۔
جڑھاں مذبُۄت ہۄݨ ’تے ہی دْرکھت اُچّا چڑھدا ہَے۔ آئۄ٬ اسِیں سبھ مِل کے اِس گلّ دا وچن بݨائیِئے: اسِیں آدھُنِک بݨاںگے٬ پر پںجّابی بݨنا نہِیں بھُلّاںگے۔ ساڈا وِکاس ساڈی پچھاݨ نُۄں مِٹائے٬ اِہ کدے وی منذُۄر نہِیں۔
* * * * *